Dźwięki, które wracają. Sploty antropologii i muzykologii

Zapraszamy na debatę pt. 

„Dźwięki, które wracają. Sploty antropologii i muzykologii”.

wtorek 2 czerwca godz. 18:30
Pracownia Duży Pokój Warecka 4/6, Warszawa
(wejście od ul. Kubusia Puchatka)

Dołącz do wydarzenia na Facebooku »

Czym jest dźwięk dla badaczki terenowej, a czym dla muzykologa? Czy to, co antropologia nazywa praktyką, rytuałem lub pamięcią, muzykologia słyszy jako formę, gatunek lub styl? I co się dzieje, gdy te dwa języki zaczynają ze sobą rozmawiać?

„Dźwięki, które wracają” to spotkanie na przecięciu dwóch dyscyplin, które rzadko zasiadają przy jednym stole – choć obie od dawna nasłuchują tego samego. Chcemy rozmawiać o tym, jak muzyka i dźwięk stają się przedmiotem badań: jakie pytania zadają im antropolodzy, a jakie muzykolodzy, gdzie ich podejścia się rozmijają, a gdzie nieoczekiwanie współbrzmią.

W debacie wezmą udział Ewelina Grygier, Maria Małanicz-Przybylska i Joanna Gostkowska. Spotkanie poprowadzą Jakub Busz i Marta Wardaszko-Bareja.

O czym będziemy rozmawiać?

Zaczniemy od osobistego doświadczenia z muzyką. Skąd się wzięła, co znaczyła zanim stała się materią badań, jak wplata się w codzienność i wrażliwość. Bo zanim dźwięk trafia do przypisów i tabel transkrypcji, jest czymś głęboko przeżytym.

Stamtąd przejdziemy do pytania o praktykę badawczą: czym naprawdę zajmują się nasze rozmówczynie i jak muzyka weszła w ich myślenie o tym, co robią w terenie i przy biurku.

Centralnym punktem spotkania będzie lokalność – konkretne miejsca, w których muzyka brzmi inaczej, znaczy inaczej i inaczej się zachowuje. Porozmawiamy o Bałkanach i Podhalu, o Kaszubach, o tym, czego można się nauczyć o społeczności rozmawiając z jej muzykami. O tym, dlaczego muzyka bywa przezroczysta nawet tam, gdzie jest wszechobecna – ważny kontekst życia codziennego, który zbyt łatwo pomijamy i nie zauważamy. O pograniczach, na których trudno rozstrzygnąć, co jest tradycją, a co kreacją. O projektach, które balansują między zachowaniem a przetwarzaniem.

Porozmawiamy też o metodach: jak się słucha w terenie, jak zapisuje, jak analizuje to, czego nie da się łatwo ująć w słowa. I o tym, dlaczego tak wielu badaczy społecznych boi się pisać o muzyce – czy naprawdę trzeba mieć wykształcenie muzyczne, żeby mieć do tego prawo?

________________________________________

Debata jest kontynuacją cyklu spotkań poświęconych relacjom między dyscyplinami humanistycznymi. Poprzednie wydarzenie – „Przenikanie. Między antropologią kulturową a historią sztuki” – pokazało, że rozmowa o granicach i pomostach między dziedzinami może być równie odkrywcza, co same badania. 

Biogramy gości: 

Ewelina Grygier – doktor nauk o sztuce, z zawodu etnomuzykolog, absolwentka Muzykologii oraz Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM. Adiunkt w Instytucie Muzykologii UW. Wykłada na Uniwersytecie Fryderyka Chopina w Warszawie (Wydział Jazzu i Muzyki Estradowej, spec. Jazz i World Music) oraz na Studiach Podyplomowych w Instytucie Sztuki PAN. Autorka książki Artysta, performer, żebrak. Zjawisko muzykowania ulicznego w Polsce w XXI wieku w świetle teorii performansu (Wyd. IS PAN 2023) oraz solowej płyty Szplin (CM Records 2019). Flecistka, regularnie koncertuje z muzyczno-tanecznym projektem „Usłyszeć Taniec”. Prowadzi także działalność edukacyjną w zakresie wykonawstwa muzyki tradycyjnej, m.in. w latach 2012–2016 podczas Trad Music Workshop w Lockenhaus w Austrii. Członkini międzynarodowej grupy badawczej poświęconej muzyce ulicy – Street Music Research Unit (University of Adelaide) oraz Polskiego Seminarium Etnomuzykologicznego.

Maria Małanicz-Przybylska – antropolożka kultury, etnografka, adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwentka etnologii oraz muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim. Tytuł doktora uzyskała na Wydziale Historycznym UW w 2017 roku. Zajmuje się antropologią muzyki, skupiając się na kulturowych, politycznych i społecznych znaczeniach muzyki. Interesują ją także kwestie metodologiczne, szczególnie dotyczące badania kultury poprzez głębokie uczestnictwo w zdarzeniach muzycznych. Zajmuje się także przemianami kultury tradycyjnej oraz kwestiami dziedzictwa a także angażuje się w dyskurs zwrotu ludowego. Badania prowadziła na Białorusi, w Ukrainie, w Serbii, na Mazowszu, na Podhalu, w Wilamowicach i w Warszawie. Autorka książek „Między dźwiękami Skalnego Podhala. Współczesna góralszczyzna” 2018, „Bez muzyki, bez śpiewu nie ma świata. Muzyka w Wilamowicach”; 2019. Redaktorka naukowa książek „Co słychać na Podhalu. Tradycja we współczesności”, „Wilamowianie i ich stroje. Dokumentacja językowego i kulturowego dziedzictwa Wilamowic” 2020, „Dziedzictwa i ich pogranicza. W dwa i pół roku wokół zachodniego Podhala” 2025. Autorka licznych artykułów naukowych i tekstów popularnonaukowych. Oddana dydaktyczka.

Joanna Gostkowska – Kaszubka, śpiewaczka, badaczka, tancerka, muzykantka i animatorka kultury, z wykształcenia architekt i etnolog. Specjalizuje się w muzyce tradycyjnej Kaszub, łącząc działalność artystyczną z pracą badawczą i edukacyjną. Dokumentuje, rekonstruuje i popularyzuje tradycyjne pieśni kaszubskie. Pracuje z materiałami archiwalnymi, starymi śpiewnikami oraz przekazem ustnym od najstarszych muzykantów. W swojej praktyce wykonawczej koncentruje się na możliwie wiernym odtworzeniu stylistyki i technik śpiewu tradycyjnego, bez stylizacji scenicznej. Jest solistką nagradzaną na najważniejszych konkursach i festiwalach muzyki tradycyjnej i folkowej w Polsce,m.in.I miejsce na Turnieju Muzyków Prawdziwych w Szczecinie w 2021  r. Współtworzy Akademię Głosów Tradycji (żeński zespół wykonujący polskie pieśni tradycyjne a capella), a także jest założycielką i liderką zespołu Drëszë, reinterpretującego kaszubski repertuar tradycyjny w autorskich aranżacjach. Jest współtwórczynią i prezeską Stowarzyszenia Trójwieska popularyzującego muzyczną kulturę tradycyjną w Trójmieście i poza nim, stypendystkąm.in. Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego w 2025 r. Prowadzi warsztaty śpiewu tradycyjnego, wykłady i działania edukacyjne skierowane do różnych grup odbiorców – od zespołów regionalnych po osoby rozpoczynające kontakt z tradycyjnym śpiewem. Przywraca śpiew jako żywą praktykę wspólnotową.

Spotkanie poprowadzą:

Jakub Busz – antropolog, historyk, Kaszub z Ziem Odzyskanych, doktorant w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, magistrant w Instytucie Historii Sztuki UW, stypendysta w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, absolwent Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UW i Wydziału Historii UW. Od 2022 roku prowadzi badania etnograficzne w gminie Cewice w powiecie lęborskim. Skupia się w nich na postawach wobec przeszłości, relacjach z poniemieckim krajobrazem kulturowym, życiem w społecznościach ukształtowanych w wyniku powojennych migracji. Naukowo interesuje się pamięcią i jej zanikaniem, dziedzictwem kulturowym, wsią, krajobrazem, pograniczami. W ramach badań do pracy doktorskiej zajmuje się pamięcią o ewangelikach na zachodnich Kaszubach. Do tej pory badania etnograficzne prowadził na ziemi lęborskiej, Podhalu, Mazurach, Rzeszowszczyźnie. Autor m. in. artykułu Zanikająca pamięć o Żydach w Chochołowie. Lokalny przykład nie-dziedzictwa (2025). 

Marta Wardaszko-Bareja – jestem studentką drugiego roku studiów magisterskich w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW oraz pracowniczką CSW Zamek Ujazdowski. Obecnie prowadzę badania wśród fotografów i fotografek architektury. Moje obszary zainteresowań naukowych to antropologia sztuki, zwłaszcza architektury, antropologia środowiskowa oraz antropologia krajobrazu. 

INFORMACJE O DOSTĘPNOŚCI:
Staramy się, żeby nasze wydarzenia były dostępne dla wszystkich zainteresowanych osób. Lokal, w którym odbywa się spotkanie znajduje się na parterze, z wejściem od ulicy, jednak konieczne jest pokonanie 3 stopni podczas wchodzenia. Możliwe jest przyjście z psem przewodnikiem. Jeśli macie jakiekolwiek potrzeby lub pytania związane z udziałem w wydarzeniu, prosimy o maila na adres pracownia@etnograficzna.pl lub telefon 602727185, postaramy się znaleźć rozwiązanie.

FINANSOWANIE:
Projekt współfinansuje m. st. Warszawa