Podróże z antropologią. Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

Zapraszamy na spotkanie z cyklu „Podróże z antropologią”! 

Dźwięki wysp. Przemiany pejzażu muzycznego Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Magdalena Chambel

wtorek, 30 czerwca 2026, godz. 19:00
online na platformie ZOOM

UWAGA, zapisy na dole strony
Wiadomość mailową z linkiem do spotkania wyślemy przed wydarzeniem do zapisanych osób. 

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca to niewielkie państwo położone na Oceanie Atlantyckim, około 300 km od zachodnich wybrzeży Afryki kontynentalnej. Obecnie zamieszkuje je nieco ponad 200 tysięcy osób – Santomeńczyków, których korzenie sięgają wielu różnych regionów świata. Gdy w XV wieku na wyspy dotarli Portugalczycy, były one niezamieszkane. W kolejnych stuleciach archipelag pełnił funkcję plantacji cukru (XV–XVI w.), a następnie kawy i kakao (XIX–XX w.), a także punktu tranzytowego w handlu zniewolonymi. To właśnie osoby zniewolone oraz niewielka liczba Europejczyków dały początek nowemu społeczeństwu kreolskiemu, które od XVI wieku stanowiło podstawę ludności archipelagu.

Podczas spotkania skupię się na historii ostatnich około 150 lat, kiedy wyspy zostały ponownie skolonizowane i przekształcone w mozaikę plantacji kawy i kakao. Po zniesieniu niewolnictwa pracowali na nich robotnicy kontraktowi pochodzący z terenów dzisiejszej Angoli, Mozambiku i Wysp Zielonego Przylądka. Śledząc przemiany pejzażu muzycznego od połowy XIX wieku do współczesności, opowiem o zachodzących na wyspach przemianach społecznych, kulturowych i politycznych. Pokażę, jak za pomocą analizy muzyki tworzonej i wykonywanej przez różne grupy społeczno-kulturowe współzamieszkujące archipelag, można opowiedzieć jego historię.

Bogactwo muzyczne wysp – zarówno pod względem liczby gatunków muzycznych, jak i różnorodności grup wykonawczych, tradycji oraz praktyk muzycznych – jest zdumiewające, zwłaszcza jeśli uwzględnić niewielką liczbę mieszkańców. Przez większą część okresu, na którym się skupimy, populacja archipelagu nie przekraczała 100 tysięcy osób. Różnorodność ta zaczęła stopniowo zanikać od lat 80. XX wieku, a współczesny pejzaż muzyczny wyraźnie kontrastuje z tym, który istniał we wcześniejszych dekadach. Dlaczego?

Naturalnie, przykłady muzyczne będą głównym przewodnikiem tej podróży po historii Wysp Świętego Tomasza i Książęcej.

O NASZEJ GOŚCINI:

Magdalena Chambel jest pracowniczką naukową związaną z Centrum Historii Uniwersytetu Lizbońskiego, Centrum Studiów Społecznych im. Amílcara Cabrala w Bissau oraz Centrum Studiów Międzynarodowych na Iscte – Instytutu Uniwersyteckiego w Lizbonie oraz producentką kulturalną. Posiada wielodziedzinowe wykształcenie z zakresu afrykanistyki, etnologii i muzyki, uzupełnione stażem podoktoranckim w Paryżu. Badania terenowe prowadziła na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej, Gwinei Bissau, na Wyspach Zielonego Przylądka, na Mauritiusie, w Mozambiku, w Portugalii i na Ukrainie., a jej dorobek obejmuje publikacje naukowe, filmy dokumentalne oraz liczne projekty muzyczne.  Jest założycielką organizacji Manga-Manga (manga-manga.com), stowarzyszenia kulturalnego Zángoma, autorką portalu Mapa Kultury Wysp Świętego Tomasza i Książęcej (cultura.st), oraz współzałożycielką warsztatu instrumentów muzycznych Zángoma w São João dos Angolares Jest również autorką książki o historii muzyki Wysp Świętego Tomasza i Książęcej. Obecnie mieszka na tym archipelagu, kontynuując  mapowanie lokalnego dziedzictwa kulturowego oraz prowadząc badania do nowej książki poświęconej historii produkcji oleju palmowego. 

Zachęcamy do zapoznania się z materiałami z poprzednich edycji projektu: https://podroze.etnograficzna.pl/

ZAPISY

ZAPRASZAJĄ
Organizatorzy: Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna”
Partnerzy: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, Pracownia Duży Pokój
Patronaty i matronaty: Solo Jolo, Ethnopassion, dlaStudenta.pl, Kontynenty

INFORMACJE O DOSTĘPNOŚCI
Staramy się, żeby nasze wydarzenia były dostępne dla wszystkich zainteresowanych osób. Lokal, w którym odbywa się spotkanie znajduje się na parterze, z wejściem od ulicy, jednak konieczne jest pokonanie 3 stopni podczas wchodzenia. Możliwe jest przyjście z psem przewodnikiem. Jeśli macie jakiekolwiek potrzeby lub pytania związane z udziałem w wydarzeniu, prosimy o maila na adres pracownia@etnograficzna.pl lub telefon 602727185, postaramy się znaleźć rozwiązanie.

FINANSOWANIE
Projekt pn. „Podróże z antropologią” realizuje Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna” im. Witolda Dynowskiego. Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II. Projekt współfinansuje m. st. Warszawa.