Koniec poniemieckiego. Rozmowa o naszych „tak zwanych”
Zapraszamy na spotkanie dyskusyjne pt.
Koniec poniemieckiego. Rozmowa o naszych „tak zwanych”
środa 21.10.2026, godz. 18:00
Pracownia Duży Pokój, ul. Warecka 4/6, Warszawa
(wejście od ul. Kubusia Puchatka)
Dołącz do wydarzenia na Facebooku »
Dlaczego w 2026 roku jedna z gmin Pomorza Zachodniego wypuściła w ramach promocji miejscowości kubek z nazistą? Na ile Wrocław, Szczecin, czy Zielona Góra są poniemieckie, a na ile polskie? Czy spichlerz to dobre miejsce na muzeum? Kto powinien w tych sprawach mieć głos decydujący?
Wiele nazw, którymi opisujemy naszą historię, wciąż poprzedzamy określeniem „tak zwane” – jak w przypadku Ziem Odzyskanych – a ten dystans w nazywaniu mówi wiele o naszym stosunku do przeszłości. Pomimo ponad osiemdziesięciu lat badań poświęconych tematyce wysiedlenia i ponownego zasiedlenia terenów włączonych do Polski po II wojnie światowej, odkrywanie „poniemieckiego” dopiero stosunkowo niedawno przebiło się do ogólnopolskiej kultury popularnej.
Na naszym spotkaniu chcemy porozmawiać o tym, jak dziś wygląda dyskusja o „ziemioodzyskańczości”. Jaki jest obecnie status „poniemieckiego” – kategorii wyjaśniającej przeszłość, a tak naprawę kreującej rzeczywistość i codzienność. Zastanowimy się, jakie historie sobie opowiadamy – co pomijamy, a co chętniej eksponujemy i jak to się stało, że wielki projekt inżynierii społecznej zaczął żyć własnym życiem.
W dyskusji wezmą udział:
dr Małgorzata Bukiel (Instytut Zachodni im. Zygmunta Wojciechowskiego)
Historyczka, badaczka propagandy Ziem Odzyskanych, badań zachodnich oraz powojennej Ziemi Lubuskiej, której poświęciła swoją pracę doktorską. Interesuje się problematyką regionalną, polityką pamięci oraz wpływem historiografii na kształtowanie postaw społecznych. Od 2018 roku związana z Instytutem Zachodnim, gdzie obecnie kieruje zespołem Historia-Polityka-Pamięć. Prowadziła zespół badający współczesne postrzeganie Ziem Odzyskanych przez Polaków, czego efektem stał się raport Ziem Odzyskanych już nie ma. Badania Ogólnopolskie 2025. Autorka książki Teren nieznany, kraj niewielki. Dyskurs(y) o Ziemi Lubuskiej 1945-1999 (2025).
dr hab. Karolina Ćwiek-Rogalska, prof. IS PAN (Instytut Slawistyki PAN)
Kulturoznawczyni, etnolożka i bohemistka. Doktorat napisała o niewielkiej czeskiej gminie na północnym zachodzie Czech, z której Czesi wysiedlili „swoich” Niemców – z badań powstała monografia Zapamiętane w krajobrazie (2017). Od 2022 roku kieruje grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych: wraz z zespołem śledzi powstawanie nowych kultur na terenach postprzesiedleniowych w Polsce, Czechach i Słowacji. Autorka książki Ziemie. Historie odzyskiwania i utraty (2024).
dr Małgorzata Łukianow (Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego)
Socjolożka, badaczka pamięci społecznej i przemian kulturowych. Pracuje na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie jest związana z Centrum Badań nad Pamięcią Społeczną. Interesuje ją, jak ludzie oswajają miejsca naznaczone przesiedleniami, nadają znaczenie odziedziczonej przeszłości i negocjują poczucie przynależności. Przez wiele lat prowadziła badania w społecznościach zachodniej i północnej Polski, przyglądając się relacjom między pamięcią rodzin, lokalnych instytucji i mieszkańców. Z tych badań powstała monografia Memory in Postmigration Communities: Field of Memory (2026), poświęcona temu, jak różne opowieści o przeszłości współistnieją, ścierają się i zmieniają w miejscach ukształtowanych przez powojenne migracje.
Dyskusję poprowadzi dr Helena Patzer (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego).
Organizatorzy:
Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna”, Pracownia Duży Pokój, Instytut Slawistyki PAN, Wydział Socjologii UW, Spectral Recycling, ERC
INFORMACJE O DOSTĘPNOŚCI:
Staramy się, żeby nasze wydarzenia były dostępne dla wszystkich zainteresowanych osób. Lokal, w którym odbywa się spotkanie znajduje się na parterze, z wejściem od ulicy, jednak konieczne jest pokonanie 3 stopni podczas wchodzenia. Możliwe jest przyjście z psem przewodnikiem. Jeśli macie jakiekolwiek potrzeby lub pytania związane z udziałem w wydarzeniu, prosimy o maila na adres pracownia@etnograficzna.pl lub telefon 602727185, postaramy się znaleźć rozwiązanie.
FINANSOWANIE:
Projekt współfinansuje m. st. Warszawa.
Sfinansowane ze środków UE (ERC, Spectral Recycling, 101041946). Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający dotację nie ponoszą za nie odpowiedzialności.